MAHALLE cami

Proje Adı 

Cami Tasarımı Fikir Yarışması I 1. Kategori

İşveren

İller Bankası

Yer I Tarih

Güneydoğu Anadolu Bölgesi I 2019

Durum

Yarışma Projesi, Katılımcı

Program

İbadet Yapısı

Yapı Alanı

1.000 m2

Tasarım Ekibi

Ece Doğan, Fatma Gökçen Kara, Emrecan Söker, Tolga Han, Çağlar Barış, Öznur Aktaş, Reyyan Çulcu, Gizem Özdemir

1/18

Genel Bakış – Cami Mimarisi ve Kavramı Üzerine

“Yeryüzü benim için mescid ve temizleyici vasfa sahip kılındı.” (Hz. Muhammed)

Cami’nin tipolojik gelişimi incelendiğinde, Müslümanların ilk ibadet mekânı olan “Hazreti Muhammed’in Evi ve Avlusu”nun, farklı kültürler etkisinde nesiller boyu geleneksel yapım tekniklerinin verdiği olanaklar dahilinde farklı yorumlarla uygulandığı görülmektedir. Bununla birlikte, bu mekânsal bilgi birikiminin günümüze giderek gelişen çağdaş malzeme ve strüktürel olanaklara karşın geçmişin uyarlaması veya taklidi şeklinde yansıdığı görülmektedir.

Mescid kelimesi “secde edilen yer” anlamına gelmektedir. Bir avlu içerisinde kıble yönünde en geniş safların oluşturulması ana fikrini taşıyan İslami ibadet alanında bu anlamda mekânsal bir zorlama bulunmayıp aksine sadelik ve anlamsal soyutlama esası sezilebilmektedir. Bu bağlamda, tasarımda ibadet mekânı öze indirgenmiş, herhangi bir form kaygısına düşülmemiştir.

Kurgu – Yerleşim Kararları

Proje alanı Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde bulunmaktadır. Bu bağlamda arazi ve bölgeye ait iklim verileri irdelenmiştir. Geleneksel cami ve güneydoğu yapı tipolojisi incelendiğinde avlulu plan şeması izlenebilmektedir. Avlu, insanların toplandığı, bir araya geldiği mekanlar olarak nitelendirilirken aynı zamanda içerisinde barındırdığı su ve saçak ögesi ile uzamsal anlamda iklimlendirilmiş bir yarı açık mekân sunmaktadır. Avlu etrafına sarılı mekânlar, bu ana açık alanı beslemekte ve ona bir kimlik kazandırmaktadır. 200 kişilik bir mahalle camisi olan ibadet mekânına ait avlu, eski mahalle avlusu atmosferinde tasarlanmış, yan işlevleriyle birlikte bu bağlamda işlemesi ön görülmüştür.

İbadet mekânı ve mahalle avlusunu saran kütleler, bir saçak ile örtülmüştür. Böylelikle ibadet mekânı, yer ile hemhal olmuş, araziye nazikçe ilişmiştir. Yapı, adeta mahalle avlusuyla nefes alan bir toprak parçası halinde tasarlanmıştır. Bu hali ile, İslam felsefesinin önemli yapı taşları olan, sadelik ve mütevazılık kavramlarını içselleştirmektedir. Aynı zamanda yerel mimariye özgü toprak çatı örtüsü ile de koşut bir görünüme sahip olmuştur. Üst saçak, gölgelikli bir dış mekân tanımlar iken, göğe yükselen ayrıtı ile Yaratıcı’ya yönelişi simgelemektedir.

Yapı, mahalle avlusu ile mahalle ahalisinin toplandığı bir buluşma noktası olarak tasarlanmıştır. Mahalle avlusunda kullanılan su ögesi, iklimlendirmeyi sağlarken dingin bir atmosfer yaratmaktadır.

Servi Ağacı”, geleneğimizde ve toplumsal inanç değerlerimizde insan hayatının doğumdan ölüme kadar var olma çabalarını ve vahdetin yani bir olmanın da sembolüdür. Türk kültüründe manevi anlamda “Birlik” düşüncesinin sembolü olan servi ağacı simgesel anlamda minare ile özdeşleştirilmiştir. Bu nedenle minare, servi ağacının soyutlanması ile tasarlanmış ve mahalle avlusunda konumlandırılmıştır.