uzundere cemevi

Proje Adı 

Uzundere Cemevi Sosyokültürel Merkez Ulusal Mimari Fikir Projesi Yarışması

İşveren

Karabağlar Belediyesi

Yer I Tarih 

Karabğlar, İzmir, Türkiye I 2018

Durum

Yarışma Projesi, 1. Mansiyon Ödülü

Program

Dini Yapı

Yapı Alanı

6.320 m2

Tasarım Ekibi

Ece Doğan, Nur Gizem Ağırbaş, Yasser Bunni, Tolga Han, Çağlar Barış, Eda Özge Düzgün, Kadir Kurun, Berke Karadeniz

1/10

Aleviliğe Dair- Bir Cemevi Tasarlamak

Alevilik inancı, kişinin kendisiyle, çevresiyle, doğayla ve tüm varlıklarla barışıklığını esas alan bir inançtır. Bu barışıklık, insanın doğanın hakimi değil, bir parçası olduğu bilincini de beraberinde getirir. Alevilikte esas olan doğal dengenin gözetilmesi, ve tür ayırmaksızın tüm canlılara yaklaşımın sevgi ve saygı çerçevesinde olmasıdır. Bu yüzdendir ki Alevi deyişlerinde doğa, ağaç ve su öğesi sık sık karşımıza çıkmaktadır.

Böylesi ince nüanslar içeren bir inancın ve bu inanışa sahip bir toplumun ibadet mekanı da aynı değerlere saygı göstermelidir. Doğayla yarışmamalı, aksine onu koruyup gözetmelidir. Bu inanca sahip kişiler nasıl ki kültürlerini ve birikimlerini gelecek kuşaklara aktarma çabası ve kaygısı taşıyorsa, bu inanca ait ibadet mekanı da ait olduğu yeryüzü parçasının doğal birikimlerini sonraki kuşaklara taşıyabilmelidir.

Tüm bunlar ışığında, Alevi inancına hizmet eden bir ‘’Cemevi ‘’ tasarlarken, işlevsellik kadar çevreyle bütünlük, arazi ile uyum ve insan ölçeğine yakınlık da göz önünde bulundurulmalı ve doğaya saygı esas belirleyici olmalıdır.

Araziye İlişmek

Proje alanında yaklaşık olarak 16 metre kot farkı bulunmaktadır. Yukarıda bahsedildiği gibi kuzey-batı cephesi park, güney cephesi ise sık ağaçlık ile çevrilmiştir. Bu çevre verileri ışığında araziyi tıraşlamak ve ya tasarıma uygun şekilde düzlemek yerine “araziye ilişilmesi” ana konsept kararlarından biri olarak alınmıştır. Arazinin doğal eğimi kullanılarak, tüm yapı, 4 farklı kottan çalışan, iç-dış birliği olan ortak bir mekan olarak tasarlanmıştır. Park cephesine kütle yerleşimi yapılmamış, aksine avlular bu yönde kurgulanmıştır. Yapı kotlara ilişen bu haliyle bu araziye ait bir mekanlar bütünü haline gelmiştir.

Avlulaşma

Cemevi külliyesi kuzey cephesi giriş kotu, +164.00 olarak kabul edildi. Hayat avlusu olarak tanımlanan ana cemevi avlusu, parktan gelen yaya aksını hemzemin olarak karşılayacak şekilde +160.00 kotunda tasarlandı. Kuzey cephesi girişi, hayat avlusuna yer yer yeşil ve amfileşen basamak sistemi ile bağlandı. Hayat avlusu, hayat ağacı olarak nitelendirilen ve avlu ortasında konumlandırılan; bereket, döngü ve doğayı simgeleyen bir nar ağacı etrafında şekillendirildi. Alevilik’te en önemli adım taşlarından biri olan doğa, böylelikle bir buluşma noktası haline getirildi.

Alevilik, her zaman ilim ve hümanizm etrafında şekillenmiştir. Yunus Emre’nin bir deyişi de bunu destekler niteliktedir.

İlim ilim bilmektir, ilim kendini bilmektir Sen kendini bilmezsen, ya nice okumaktır”

Bu nedenle kültür avlusu hayat avlusu ile ilişkili olarak kurgulanmıştır. Avlular arası kot farkı, hafif basamaklar ile birbirine bağlanmış, işlevler arası farklılıklar hafif bir şekilde belirtilmiş ve görsel ilişki her zaman korunmuştur.